Laboratorium tras

Dlaczego najkrótsza trasa lotu wygląda na mapie jak łuk?

Na mapie Merkatora najkrótsza droga po powierzchni Ziemi często wygląda jak łuk. Wybierz dwa miasta i porównaj ją z trasą o stałym kursie.

Aktywna trasaWarszawa → Nowy JorkMercator · 6854 km

Kliknij dwa punkty na mapie, aby wyznaczyć trasę.Dotknij dwóch punktów na mapie, aby wyznaczyć trasę.

ORTODROMA6854 kmLOKSODROMA7349 km+7,2%WarszawaNowy Jork
Wczytywanie mapy…

Dlaczego samoloty nie latają w linii prostej?

Na mapie Merkatora najkrótsza droga z Warszawy do Nowego Jorku wygina się ku północy. Biegnie po powierzchni kuli, a odwzorowanie Merkatora przedstawia tę powierzchnię na płasko. Dlatego łuk może wyglądać na dłuższy od prostej kreski, choć w tym przykładzie jest od niej krótszy o blisko 500 km.

Czym różnią się ortodroma i loksodroma?

Ortodroma biegnie najkrótszą drogą po powierzchni kuli, wzdłuż łuku koła wielkiego. Azymut względem północy geograficznej zwykle zmienia się w trakcie podróży. Loksodroma zachowuje stały azymut. Na mapie Merkatora to właśnie ona jest linią prostą.

Rzeczywista trasa lotu zależy także od wiatru, pogody i dostępnej przestrzeni powietrznej. Dłuższa droga przy sprzyjającym wietrze może zająć mniej czasu lub wymagać mniej paliwa.

Jak zmienia się trasa na różnych mapach?

Wybierz odwzorowanie Merkatora i trasę Warszawa → Nowy Jork. Przesuń suwak z mapy na globus. Kształt linii się zmieni, a odległość pozostanie taka sama.

Porównanie przykładowych tras lotu

Wybierz parę miast w tabeli, aby zobaczyć obie linie na mapie.

Największa różnica w zestawie. Na trasie Tromsø → Anchorage loksodroma jest dłuższa o 2351 km (43,2%). Aby zobaczyć cały łuk blisko bieguna, wybierz widok globusa na mapie.

Ortodroma i loksodroma między tymi samymi miastami
TrasaOrtodromaLoksodromaO ile dłuższa jest loksodroma
6854 km7349 km495 km (7,2%)
5436 km7787 km2351 km (43,2%)
11 346 km12 783 km1437 km (12,7%)
9558 km11 295 km1737 km (18,2%)
7238 km7239 kmPoniżej 1 km

Dystanse liczymy na kuli o promieniu 6371 km między punktami reprezentującymi miasta. Różnicę liczymy przed zaokrągleniem długości. Na trasie Kair → Kapsztad oba przebiegi niemal się pokrywają.

Współrzędne Tromsø © Kartverket, CC BY 4.0. Przeliczono przebieg i długość tras.

Najczęstsze pytania o trasy lotów

Czy samoloty latają nad Oceanem Spokojnym?

Tak. Qantas oferuje bezpośrednie loty między Sydney a Santiago. Na mapie świata z Greenwich pośrodku najkrótsza droga między tymi miastami pojawia się przy obu krawędziach, bo przecina południk 180°. Wybierz widok globusa, aby zobaczyć cały przebieg.

Qantas

Czy samoloty latają nad Antarktydą?

Tak. Samoloty dostarczają zaopatrzenie do stacji badawczych i przewożą ich personel. Australijski program antarktyczny organizuje loty z Hobart na lotnisko Wilkins oraz loty między stacjami na kontynencie.

Dlaczego niektóre trasy lotów biegną tak daleko na północ?

Na wysokich szerokościach geograficznych południki leżą blisko siebie. Najkrótsza droga między dwoma miastami położonymi daleko na północy może więc sięgać jeszcze dalej na północ. Przykładowa ortodroma Tromsø → Anchorage dociera w naszym modelu do około 87,5° szerokości geograficznej północnej.

Czy samoloty zawsze wybierają najkrótszą trasę?

Przy planowaniu lotu liczy się odległość, ale także wiatr i dostępna przestrzeń powietrzna. Silny wiatr w plecy może sprawić, że pokonanie dłuższej trasy zajmie mniej czasu.

Dlaczego samoloty krążą przed lądowaniem?

Gdy samolot musi zaczekać na rozpoczęcie podejścia, kontrola ruchu lotniczego może polecić mu wykonanie procedury oczekiwania. Złożona z prostych odcinków i zakrętów trasa powtarza się, tworząc pętle widoczne na mapie lotu.

Na której mapie najkrótsza trasa lotu jest linią prostą?

Rzut gnomoniczny pokazuje widoczny odcinek każdej ortodromy jako linię prostą. Możesz to sprawdzić na parze Warszawa → Nowy Jork, zmieniając odwzorowanie w narzędziu.

Czy ortodroma jest zawsze krótsza od loksodromy?

Ortodroma wyznacza najkrótszą drogę po kuli. Obie linie mają tę samą długość, gdy biegną wspólnym odcinkiem równika albo południka.

Dlaczego żeglarze korzystali z loksodromy?

Loksodroma pozwala żeglować pod stałym kątem względem północy geograficznej. Na długich trasach można podzielić ortodromę na odcinki i na każdym z nich wyznaczyć stały azymut.

Jak liczone są odległości w tym narzędziu?

Długość ortodromy liczymy wzorem haversine, a długość loksodromy wyznaczamy z warunku stałego azymutu. Obie odległości liczymy na kuli o promieniu 6371 km.