Prawdziwa skala czasu
Historia Ziemi w jeden rok
4,54 miliarda lat
Wyobraź sobie, że Ziemia powstaje 1 stycznia. Chwila, w której czytasz te słowa, to koniec 31 grudnia. Przewijaj i odkrywaj, kiedy wydarzyła się reszta.
Jak czytać rok Ziemi?
Każde wydarzenie ma dwie daty: rzeczywisty wiek oraz miejsce w umownym roku. Kropki na osi zachowują proporcje czasu. Gdy zbliżamy się do współczesności, kolejne wyraźnie podpisane odcinki powiększają końcówkę tego samego roku.
Przyjmujemy 4,54 miliarda lat i dokładnie 365 dni. Daty historyczne przeliczamy względem roku 2026. Kalendarz pomaga zobaczyć proporcje, lecz nie zwiększa dokładności datowania. „Około 13 grudnia” nadal odpowiada przybliżonemu wiekowi geologicznemu.
Najstarsze znane ślady życia nie wyznaczają chwili powstania pierwszej komórki. Początki gatunków i wielkie przemiany są procesami. Przy wydarzeniach znajdziesz źródła, granice datowania i wyjaśnienie, co oznacza dany punkt.
W którym miesiącu roku Ziemi pojawia się Homo sapiens?
Cała historia Ziemi trwa umowny rok. Zaznacz właściwy fragment kalendarza.
Założenia i datowanie
1 stycznia oznacza powstanie Ziemi, koniec 31 grudnia to rok 2026. Obliczamy położenie dla datowania „ok. 300 tys. lat temu” w modelu 4,54 mld lat i 365 dni. Dokładność kalendarza dotyczy modelu, a nie datowania naukowego.
Przewijaj w dół. Dotknij wydarzenia, aby poznać szczegóły.
Kropka wskazuje datę. Pasek oznacza czas trwania, a kreskowane oznaczenie niepewność. Podpis może być odsunięty od swojej daty.
Od 1 stycznia do końca 31 grudnia
Cały rok Ziemi
Jeden dzień tego roku to około 12,44 miliona prawdziwych lat.
- Hadeik
- Archeik
- Proterozoik
- Fanerozoik
Podział geologiczny Eony
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- Hadeik4,54 mld lat temu → 4,031 mld lat temuTutaj od powstania Ziemi, 4,54 mld lat temu; tabela ICS zaczyna się 4,567 mld lat temu. Koniec: ± 3 mln lat.
- Archeik4,031 mld lat temu → 2,5 mld lat temuPoczątek: ± 3 mln lat.
- Proterozoik2,5 mld lat temu → 538,8 mln lat temuKoniec: ± 0,6 mln lat.
- Fanerozoik538,8 mln lat temu → dziśPoczątek: ± 0,6 mln lat.
- Paleozoik538,8 mln lat temu → 251,902 mln lat temu
- Mezozoik251,902 mln lat temu → 66 mln lat temu
- Kenozoik66 mln lat temu → dziś
Przewijaj dalej, aby przybliżyć końcówkę tego samego roku.
Przybliżenie: ostatnie 61 dni roku
Listopad i grudzień
Oglądasz ponownie końcówkę tego samego roku. Teraz widać śnieżną Ziemię i rozwój życia.
Podział geologiczny Okresy
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- TonProterozoik1 mld lat temu → 720 mln lat temu
- KriogenProterozoik720 mln lat temu → 635 mln lat temu
- EdiakarProterozoik635 mln lat temu → 538,8 mln lat temuKoniec: ± 0,6 mln lat.
- KambrPaleozoik538,8 mln lat temu → 486,85 mln lat temuPoczątek: ± 0,6 mln lat. Koniec: ± 1,5 mln lat.
- OrdowikPaleozoik486,85 mln lat temu → 443,1 mln lat temuPoczątek: ± 1,5 mln lat. Koniec: ± 0,9 mln lat.
- SylurPaleozoik443,1 mln lat temu → 419,62 mln lat temuPoczątek: ± 0,9 mln lat. Koniec: ± 1,36 mln lat.
- DewonPaleozoik419,62 mln lat temu → 358,86 mln lat temuPoczątek: ± 1,36 mln lat. Koniec: ± 0,19 mln lat.
- KarbonPaleozoik358,86 mln lat temu → 298,9 mln lat temuPoczątek: ± 0,19 mln lat. Koniec: ± 0,15 mln lat.
- PermPaleozoik298,9 mln lat temu → 251,902 mln lat temuPoczątek: ± 0,15 mln lat. Koniec: ± 0,024 mln lat.
- TriasMezozoik251,902 mln lat temu → 201,4 mln lat temuPoczątek: ± 0,024 mln lat. Koniec: ± 0,2 mln lat.
- JuraMezozoik201,4 mln lat temu → 143,1 mln lat temuPoczątek: ± 0,2 mln lat. Koniec: ± 0,6 mln lat.
- KredaMezozoik143,1 mln lat temu → 66 mln lat temuPoczątek: ± 0,6 mln lat.
- PaleogenKenozoik66 mln lat temu → 23,04 mln lat temu
- NeogenKenozoik23,04 mln lat temu → 2,58 mln lat temu
- CzwartorzędKenozoik2,58 mln lat temu → dziś
Przewijaj dalej, aby przybliżyć końcówkę tego samego roku.
Przybliżenie: ostatni miesiąc
Grudzień
Wczesne dinozaury pojawiają się około połowy grudnia. Historia ludzi jest jeszcze dalej.
Podział geologiczny Okresy
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- DewonPaleozoik419,62 mln lat temu → 358,86 mln lat temuPoczątek: ± 1,36 mln lat. Koniec: ± 0,19 mln lat.
- KarbonPaleozoik358,86 mln lat temu → 298,9 mln lat temuPoczątek: ± 0,19 mln lat. Koniec: ± 0,15 mln lat.
- PermPaleozoik298,9 mln lat temu → 251,902 mln lat temuPoczątek: ± 0,15 mln lat. Koniec: ± 0,024 mln lat.
- TriasMezozoik251,902 mln lat temu → 201,4 mln lat temuPoczątek: ± 0,024 mln lat. Koniec: ± 0,2 mln lat.
- JuraMezozoik201,4 mln lat temu → 143,1 mln lat temuPoczątek: ± 0,2 mln lat. Koniec: ± 0,6 mln lat.
- KredaMezozoik143,1 mln lat temu → 66 mln lat temuPoczątek: ± 0,6 mln lat.
- PaleogenKenozoik66 mln lat temu → 23,04 mln lat temu
- NeogenKenozoik23,04 mln lat temu → 2,58 mln lat temu
- CzwartorzędKenozoik2,58 mln lat temu → dziś
Przewijaj dalej, aby przybliżyć końcówkę tego samego roku.
Przybliżenie: ostatnie 24 godziny
31 grudnia
Jedna godzina to około 518 tysięcy lat. Nasz gatunek pojawi się dopiero późnym wieczorem.
Podział geologiczny Epoki
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- MiocenNeogen23,04 mln lat temu → 5,333 mln lat temu
- PliocenNeogen5,333 mln lat temu → 2,58 mln lat temu
- PlejstocenCzwartorzęd2,58 mln lat temu → 11,726 tys. lat temuGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
- HolocenCzwartorzęd11,726 tys. lat temu → dziśGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
Przewijaj dalej, aby przybliżyć końcówkę tego samego roku.
31 grudnia, od 23:00 do północy
Ostatnia godzina
Neandertalczycy i Homo sapiens współistnieli. Krótkie przedziały stają się teraz widoczne.
Podział geologiczny Epoki
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- PlejstocenCzwartorzęd2,58 mln lat temu → 11,726 tys. lat temuGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
- HolocenCzwartorzęd11,726 tys. lat temu → dziśGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
Przewijaj dalej, aby przybliżyć końcówkę tego samego roku.
31 grudnia, od 23:55 do północy
Ostatnie pięć minut
Mieści się tu koniec ostatniego maksimum zlodowacenia, rozwój rolnictwa i pismo.
Podział geologiczny Epoki
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- PlejstocenCzwartorzęd2,58 mln lat temu → 11,726 tys. lat temuGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
- HolocenCzwartorzęd11,726 tys. lat temu → dziśGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
Przewijaj dalej, aby przybliżyć końcówkę tego samego roku.
Tuż przed końcem 31 grudnia
Ostatnia sekunda
Jedna sekunda odpowiada około 144 latom. Lotnictwo, antybiotyki, loty kosmiczne i WWW mieszczą się w tym odcinku.
Podział geologiczny Epoki
Kolor osi pokazuje jednostkę czasu, a jej nazwę znajdziesz przy wydarzeniu. Eony dzielą się na ery, ery na okresy, a okresy na epoki. Przybliżenia odsłaniają drobniejszy podział. Granice liczbowe są przybliżone; kolory dobraliśmy do tej strony.
- HolocenCzwartorzęd11,726 tys. lat temu → dziśGranica holocenu: 11 700 lat przed 2000 r., przeliczona do 2026 r.
Koniec 31 grudnia. Chwila, w której czytasz te słowa.
Przyjrzyj się bliżej
Trzy opowieści pomagają odczytać proporcje i zrozumieć, co naprawdę pokazują daty.
Jak krótko istnieją ludzie?
Homo sapiens na tle 4,54 miliarda lat historii Ziemi. Porównaj wiek naszego gatunku, rolnictwa i pisma w skali roku.
Czytaj opowieśćJak czytać historię Ziemi w jeden rok?
Jak zamienić 4,54 miliarda lat w rok i zachować proporcje? Poznaj zasady kalendarza Ziemi, powiększeń osi i przybliżonych dat.
Czytaj opowieśćDinozaury nie żyły jednocześnie
Stegozaura i tyranozaura dzieliły dziesiątki milionów lat. Zobacz ich miejsce w grudniu modelowego roku Ziemi.
Czytaj opowieśćJak dobrze czujesz skalę czasu?
Dziesięć pytań o życie, klimat, ludzi i technologię. Po każdej odpowiedzi zobaczysz prawdziwe daty i ich miejsce w roku Ziemi.
Zagraj w quiz Roku ZiemiPytania o historię Ziemi
Około 4,54 miliarda lat. To szacowany wiek planety oparty m.in. na datowaniu radiometrycznym. W modelu przypisujemy jej powstaniu początek 1 stycznia.
Cała historia Homo sapiens zajmuje około 0,0066 procent historii planety. Na jednej skali obejmującej miliardy lat ludzie i współczesne wynalazki byliby niemal niewidoczni. Każde zbliżenie ma własny wyraźnie podpisany zakres, a wewnątrz niego odległości pozostają proporcjonalne do czasu.
Nie. Są wynikiem przeliczenia w umownym modelu 365 dni. Rzeczywisty wiek, zakresy datowania i źródła pokazujemy obok. Godzina w roku Ziemi nie oznacza, że znamy moment powstania gatunku z dokładnością do minuty.
Nie. Podczas wymierania około 66 milionów lat temu zniknęły dinozaury nieptasie. Ptaki przetrwały i należą do dinozaurów. Dlatego oś rozróżnia wczesne dinozaury, poszczególne rodzaje i wymieranie dinozaurów nieptasich.
Historię Ziemi dzielimy na hadeik, archaik, proterozoik i fanerozoik. W fanerozoiku wyróżniamy paleozoik, mezozoik i kenozoik. To różne rangi podziału: eony zawierają ery, te dzielą się na okresy, a okresy na epoki. Kolory i legenda osi pomagają je odróżnić.
To pięć wielkich kryzysów różnorodności życia w fanerozoiku: u schyłku ordowiku, w późnym dewonie, pod koniec permu, pod koniec triasu i pod koniec kredy. Każdy ma osobne oznaczenie na osi. W późnym dewonie wystąpiło kilka kryzysów, nie jedno nieprzerwane wymieranie.
Nie znamy dokładnych chwil ich powstania. Oś pokazuje wczesne ślady życia sprzed około 3,5 miliarda lat oraz zachowane struktury fotosyntezy tlenowej sprzed około 1,75 miliarda lat. Te ostatnie dowodzą, że fotosynteza tlenowa wtedy istniała, ale pojawiła się wcześniej: wzrost tlenu w atmosferze rozpoczął się już około 2,4 miliarda lat temu.