Pangea Ultima: czy Atlantyk może się zamknąć?
Pangea Ultima jest scenariuszem przyszłego superkontynentu, a nie odkrytą z wyprzedzeniem mapą świata. Jego główna idea polega na zamknięciu Atlantyku. Ameryki ponownie zbliżałyby się do Afryki i Eurazji, choć końcowy układ nie byłby kopią dawnej Pangei.
Otwórz scenariusz Pangei Ultima za 250 mln lat. Tyle wynosi końcowy czas używanej przez nas realizacji. To parametr modelu, nie termin wydarzenia potwierdzony pomiarem. Animacja pozwala prześledzić konsekwencje przyjętych założeń.
Ocean, który dziś rośnie, musiałby zmienić historię
Na Grzbiecie Śródatlantyckim powstaje nowa skorupa oceaniczna. USGS wyjaśnia ten proces jako część ruchu rozchodzących się płyt. Aby cały basen zaczął się zmniejszać, zużywanie jego litosfery w strefach subdukcji musiałoby przeważyć nad jej tworzeniem.
Subdukcja to zagłębianie jednej płyty pod drugą. Nie wystarczy powiedzieć, że oceany kiedyś „muszą wrócić”. Trzeba wskazać, gdzie rozwiną się granice pochłaniające dno, jak zmieni się ruch płyt i co stanie się z grzbietem oceanicznym. To właśnie te zmiany stanowią zasadnicze założenia scenariusza.
Co przyjęto w naszej animacji?
W realizacji Davies, Greena i Duarte (2018) rozbudowa systemów subdukcji prowadzi do odwrócenia historii Atlantyku. Lądy zbliżają się, a resztki dawnych basenów mogą pozostać jako morze wewnątrz nowego układu. Nasza mapa pokazuje siatki opublikowane przez autorów w 2020 r., przygotowane na podstawie tych map.
Mapa pokazuje ląd i szelfy w klatkach co 20 mln lat. Nie oblicza wysokości nowego łańcucha górskiego w miejscu zderzenia lądów ani zmian powierzchni kontynentów po skróceniu i pogrubieniu skorupy.
Czy to oznacza koniec życia na lądzie?
Badanie Farnswortha i współautorów (2023) analizuje ekstremalny klimat wariantu Pangaea Ultima, uwzględniając m.in. układ lądów, przyszłą jasność Słońca i scenariusze dwutlenku węgla. Wyniki wskazują poważne ograniczenia warunków odpowiednich dla ssaków w rozpatrywanych symulacjach.
Nie jest to dowód, że właśnie ta geografia musi powstać, ani osobna prognoza losu człowieka. Wynik klimatyczny zależy od przyjętych warunków. Nasza mapa nie wyświetla tego klimatu, a jedynie ląd i szelfy w kolejnych klatkach modelu.
Jak porównać tę przyszłość z innymi?
Najbardziej czytelny kontrast daje Novopangea, w której zasadniczym zamykanym oceanem jest Pacyfik. Aurica zakłada zamykanie obu wielkich basenów. Różnica dotyczy mechanizmu i przebiegu drogi, nie tylko kształtu końcowej plamy lądu.
Warto obejrzeć wszystkie warianty przy tym samym czasie, np. za 100 mln lat, a dopiero później ich finały. Dawna Pangea dostarcza geologicznych świadectw rzeczywistego połączenia. Ultima jest narzędziem do badania możliwej kolejnej historii, bez przypisanego prawdopodobieństwa realizacji.