Jak wielka jest Afryka? Kontynent, który skurczył się na mapach
Skrajne skurczenie drugiego największego kontynentu
Na większości map ściennych w klasach szkolnych oraz w aplikacjach mobilnych, Afryka wydaje się być porównywalna rozmiarowo z Grenlandią lub Ameryką Północną. To jedno z największych kłamstw wizualnych współczesnej kartografii. Rzeczywisty obszar Afryki wynosi astronomiczne 30,37 mln km². Jest to drugi co do wielkości kontynent na świecie, ustępujący jedynie Azji.
Aby uświadomić sobie tę skalę: Afryka jest ponad 3 razy większa od całych Stanów Zjednoczonych lub Chin i prawie 100 razy większa od Polski! Z powodu swojego centralnego położenia na równiku, kontynent ten na mapach w rzucie Merkatora nie ulega niemal żadnemu rozciągnięciu skali, podczas gdy cała reszta świata jest sztucznie napompowana. Gdybyśmy przesunęli Afrykę w wysokie szerokości północne, jej kontury zasłoniłyby większość Europy i Azji.
Geograficzny Tetris: Co mieści się w Afryce?
W latach 80. XX wieku niemiecki historyk Arno Peters zaproponował słynne porównanie graficzne, które zszokowało świat. Wykazał on, że na kontynencie afrykańskim można zmieścić bez nakładania na siebie następujące gigantyczne obszary lądowe:
- Stany Zjednoczone (9,8 mln km²) - wpasowuje się idealnie w zachodnią część kontynentu.
- Chiny (9,6 mln km²) - mieszczą się w środkowej i wschodniej części.
- Indie (3,28 mln km²) - wypełniają róg Afryki (Somalię i okolice).
- Europę Zachodnią i Środkową (w tym Polskę, Niemcy, Francję i Hiszpanię) - mieszczą się na południu kontynentu.
- Japonię (377 tys. km²) oraz Wielką Brytanię - wpasowują się w wolne luki wokół Madagaskaru.
Wszystkie te kraje zmieściłyby się w granicach Afryki, a na mapie Merkatora Ameryka Północna wygląda na większą od niej. Zobacz to zjawisko na własne oczy, nakładając kontury na siebie: porównanie Polski i kontynentu afrykańskiego.
Rzeczywiste proporcje a edukacja szkolna
Pomniejszenie Afryki na tradycyjnych mapach ma głębokie konsekwencje społeczne. Wpływa na to, jak postrzegamy zasoby naturalne, demografię oraz wagę problemów tego kontynentu. Przykładowo, Nigeria ma powierzchnię 923 tys. km², czyli jest prawie trzy razy większa od Polski, a na mapie Merkatora wygląda na stosunkowo niewielką plamę. Z kolei Demokratyczna Republika Konga jest większa niż cała Europa Zachodnia.
Współczesne dążenia kartografów skupiają się na popularyzacji rzutów takich jak odwzorowanie Equal Earth lub rzut Mollweidego, które przedstawiają rzeczywiste proporcje kontynentów, przywracając Afryce jej należne, gigantyczne miejsce na mapie świata.