Mapa świata w odwzorowaniu Merkatora: prawdziwy rozmiar państw

Odwzorowanie Merkatora: fakty i wpływ na rozmiar państw

Klasa zniekształceń
Wiernokątne
Typ siatki
Walcowe
Twórca
Gerard Merkator
Rok powstania
1569
Powierzchnia
Rośnie z szerokością: 2× na 45°, 4× na 60°, 10,5× na 72°N
Kształt
Wierny dla małych obszarów; wszystkie elipsy Tissota są kołami
Odległości
Prawdziwe tylko na równiku; w Polsce (52°N) odcinki są 1,6× dłuższe
Kąty i kierunki
0° błędu na całej mapie; loksodroma jest linią prostą

Każda z trzydziestu elips Tissota na tej mapie pozostaje kołem. Merkator jest wiernokątny, więc w każdym punkcie rozciąga mapę jednakowo wzdłuż południka i wzdłuż równoleżnika. Zmienia się tylko wielkość kół i zależy wyłącznie od szerokości geograficznej. Koła na równiku mają prawdziwą średnicę, na 30° są szersze o 15%, a na 60° mają dwukrotnie większą średnicę i czterokrotnie większe pole. Długość geograficzna nie gra roli: koło nad Pacyfikiem i koło nad Afryką w tym samym rzędzie wyglądają identycznie.

Najprościej sprawdzić to na Polsce, której środek leży około 52°N. Merkator wydłuża tam każdy odcinek 1,6 raza, a powierzchnię powiększa 2,6 raza względem równika. Przeciągnij jej kontur na równik, a zajmie niecałe 40% obecnej powierzchni na mapie. Przesuń go na 72°, mniej więcej na szerokość środka Grenlandii, a skala liniowa wzrośnie do 3,2, pole do około 10,5 i Polska będzie mniej więcej czterokrotnie większa niż na swoim miejscu. Kształt się przy tym nie zmieni, bo kąty pozostają prawdziwe.

Izokole powierzchniowe układają się tu w proste poziome linie: dwukrotne powiększenie pola przypada na 45°, czterokrotne na 60°, ośmiokrotne na około 69,5°, a szesnastokrotne na 76°. Mapa zniekształceń pola zmienia więc kolor pasami równoległymi do równika. Izokole kątowe pozostają puste, bo nigdzie na tej mapie kąty nie są zniekształcone. Włącz też równik, zwrotniki i koła podbiegunowe: pas od zwrotnika do koła podbiegunowego jest na mapie 2,7 raza wyższy niż pas od równika do zwrotnika, choć w stopniach szerokości jest dłuższy tylko 1,8 raza.

Mapa Merkatora: najczęstsze pytania

Środek Polski leży około 52°N. Na tej szerokości Merkator wydłuża każdy odcinek 1,6 raza, więc pole rośnie 2,6 raza względem równika. Przeciągnij kontur na równik, a zajmie mniej niż 40% obecnej powierzchni na mapie.

Pole jest podwojone na 45°, czterokrotnie większe na 60°, ośmiokrotnie na około 69,5° i szesnastokrotnie na 76°. Dlatego na mapie zniekształceń pola Merkatora kolory układają się w poziome pasy równoległe do równika.

Dodaj kraj do mapy i przeciągnij jego kontur ku równikowi. Przesunięcie jest obrotem na kuli, więc kraj zachowuje prawdziwe pole i kształt, a zmiana jego wielkości na ekranie pokazuje wyłącznie zniekształcenie rzutu.

Lokalnie tak: każda elipsa Tissota pozostaje tu kołem, bo odwzorowanie jest wiernokątne. Zawodzi powierzchnia, która zależy tylko od szerokości geograficznej. Na 60° koło ma dwa razy większą średnicę i cztery razy większe pole.

Nie. Gerard Merkator był flamandzkim kartografem, matematykiem i wytwórcą globusów oraz instrumentów. Swoją mapę świata z 1569 roku narysował jednak dla żeglarzy: na jej siatce kurs o stałym kącie względem południków jest linią prostą, więc wystarczy linijka, by go wyznaczyć.